Να γνωρίσουν οι μαθητές όλων των βαθμίδων (από την Ελλάδα και την Ομογένεια) τον Κυπριακό Ελληνισμό
Να γνωρίσουν τη σκλαβωμένη κυπριακή γη
Να κατανοήσουν το εθνικό μας πρόβλημα (το Κυπριακό), να προβληματίζονται και να νοιάζονται για αυτό και να τοποθετούνται κριτικά και γόνιμα ως προς αυτό
Να διεκδικούν την επανένωση της Κύπρου
Να κατανοούν και διεκδικούν τα δημοκρατικά ιδεώδη καλλιεργώντας πνεύμα αγάπης, αποδοχής, ομόνοιας
Να κατανοήσουν τις ιδιαίτερες συνθήκες κάτω από τις οποίες χιλιάδες Ελληνόπουλα ζουν σε χώρες του εξωτερικού προσπαθώντας να διατηρήσουν τη γλώσσα και την εθνική τους ταυτότητα
Να επικοινωνήσουν, να συνεργαστούν και να συνδημιουργήσουν μαθητές από διαφορετικές σχολικές μονάδες
Να γνωρίσουν οι μαθητές (από την Κύπρο) τη σύγχρονη Ελλάδα, τα προβλήματά της και τις προοπτικές της
Να ενθαρρυνθούν σχολεία της Ελλάδας ώστε να επισκεφτούν την Κύπρο και σχολεία της Κύπρου ώστε να επισκεφτούν την Ελλάδα
Να εκφραστούν δημιουργικά οι μαθητές ως προς τον Κυπριακό Ελληνισμό με όποιον τρόπο επιθυμούν
Για την προκήρυξη δείτε εδώ
Για την έγκριση του προγράμματος δείτε εδώ
5ο Μαθητικό Συνέδριο Γυμνασίου Αποστόλου Παύλου Πάφου
"Αμμόχωστος Βασιλεύουσα :Η πόλη του Ευαγόρα"
1. "Οδοιπορικό στην παλαιά Αμμόχωστο",Άννα Μαραγκού
2."Αμμόχωστος - Η πορεία και η ψυχή ενός Βασιλείου", Πέτρος Φιακας.
3."14 Αυγούστου 1974:Η αποφραδα μέρα. Βιώματα και Μαρτυρίες" Αλεξια
4."Η μνήμη όπου και να την αγγίξεις πονεί:Σχέση μαθητών μας σήμερα με την κατεχόμενη γη μας", Μαθητές Γυμνασίου Αποστόλου Παύλου Πάφου.
5."Αμμόχωστος :Πόλη φάντασμα του σήμερα", Μαθητές 4ου Γυμνασίου Ιωαννίνων
Διοργανωτής : Πρόγραμμα ΔΡΑ.ΣΕ Γυμνασίου Αποστόλου Παύλου Πάφου.
-Γιάγκος Γιάγκου, Φιλόλογος
-Δέσποινα Φυσέντζου, καθ. Εικαστικών Τεχνών.
-Αρετή Μάρκου, Φιλόλογος.
-Δήμητρα Γεωργιάδη, Φιλόλογος
-Μιχάλης Ξενοφώντος, καθ. Ηλεκτρ. Υπολογιστών.
-Δημήτρης Ανδρέου, καθ. Ηλεκτρ. Υπολογιστών
ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ ΣΕΡΡΩΝ
ΓΡΑΦΕΙΟ ΣΧΟΛΙΚΩΝ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΩΝ (Ιωάννης Πούλιος) Αγαπητές/οι συνάδελφοι
Η Οργανωτική Επιτροπή του Διαγωνισμού, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες κάτω από τις οποίες λειτουργούν οι σχολικές μας μονάδες, αποφάσισε να παρατείνει την ημερομηνία υποβολής των μαθητικών δημιουργιών. Σύμφωνα με την προκήρυξη, ο φετινός διαγωνισμός θα έληγε στις 26 Μαρτίου 2021. Η νέα ημερομηνία είναι η 7η Μαΐου 2021. Παρακαλούμε να μην μας στέλνετε από τώρα μαθητικές δημιουργίες ή τα δικαιολογητικά που έχετε λάβει για την ολοκλήρωση του προγράμματος. Αυτό θα γίνει κατόπιν δικής μας ενημέρωσης.
Επισυνάπτουμε ένα πρωτο διαθεματικό κέντρισμα που αφορά στην Αμμόχωστο που ετοιμάσαμε πριν λίγους μήνες με αφορμή τις εικόνες ντροπής στην κατεχόμενη Αμμόχωστό μας (κάποια σχολεία το είχαν ήδη λάβει και μέσω της ομάδας μας στο Facebook). Το διδακτικό σενάριο όπως και όλα τα διδακτικά "κεντρίσματα" που θα ακολουθήσουν δεν είναι υποχρεωτικό να τα υλοποιήσετε, είναι απλές ιδέες και προτάσεις που μπορείτε να αξιοποιήσετε προαιρετικά κάνοντας όποιες αλλαγές κρίνετε.
Σας ευχαριστούμε
Οργανωτική Επιτροπή
Δείχνουμε στους μαθητές μας δύο φωτογραφίες:
Προσπαθούμε να ανιχνεύσουμε πληροφορίες:
-για τον τόπο
-τα συναισθήματα
-το γεγονός (μαντεύουν..)
-τους πρωταγωνιστές
Ποια στοιχεία των δύο φωτογραφιών μας οδηγούν στην Κύπρο; (τα συνθήματα των διαδηλωτών στην πρώτη, η τουρκική σημαία στη δεύτερη…)
Τι γνωρίζουν για τα Βαρώσια; Τους ζητούμε να βρουν την περιοχή στον χάρτη με τη βοήθεια του google maps
Συγκεντρώνουν πληροφορίες για τα Βαρώσια και περιγράφουν το ιστορικό πλαίσιο που συνδέεται με την εισβολή της Τουρκίας του 1974 (για τους εκπαιδευτικούς: Τα Βαρώσια ή Βαρώσι, είναι πόλη «φάντασμα» στο νότιο τμήμα της Κυπριακής πόλης της Αμμοχώστου. Πριν την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, ήταν η σύγχρονη τουριστική περιοχή της Αμμοχώστου. Οι κάτοικοί της έφυγαν κατά την εισβολή, η πόλη τέθηκε υπό τουρκικό έλεγχο και παρέμεινε εγκαταλελειμμένη υπό την κατοχή των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων από τότε. Η είσοδος απαγορεύεται για το κοινό. Πριν την Τουρκική εισβολή στην Κύπρο, η πόλη των Βαρωσίων είχε πληθυσμό 39.000 κατοίκων. Το ψήφισμα 550 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών του 1984 παραχώρησε την διαχείριση των Βαρωσίων στα Ηνωμένα Έθνη με σκοπό να γίνει επανεγκατάσταση των κατοίκων των Βαρωσίων και μόνο, που είχαν εκδιωχθεί. Το Τουρκικό κράτος δεν συμμορφώθηκε ποτέ…)
Οι μαθητές συγκεντρώνουν πληροφορίες από το διαδίκτυο και ετοιμάζουν μια πολυμεσική παρουσίαση για το Κυπριακό. Μπορούν επίσης να δουν συνοπτικά τα γεγονότα και στην Ιστορία της Στ δημοτικού:
http://ebooks.edu.gr/ebooks/v/html/8547/2188/Istoria_ST-Dimotikou_html empl/index5_11.html
Ποιο γεγονός, λοιπόν, πυροδότησε την ένταση των ημερών; Τι δηλώνουν στην πρώτη φωτογραφία του σεναρίου οι διαδηλωτές; Τι ζητούν; Οι μαθητές παρακολουθούν ένα τηλεοπτικό απόσπασμα ενημερωτικής εκπομπής:
https://www.youtube.com/watch?v=Q1B7FwNlpKo
Συζητούμε στην τάξη για το γεγονός και γενικότερα για το Κυπριακό πρόβλημα. Εστιάζουμε: -στην παραβίαση όλων των αποφάσεων του ΟΗΕ
-στο δράμα των Ελληνοκυπρίων που εξορίστηκαν από την πόλη τους
Προσπαθούμε να μπούμε στη θέση των ανθρώπων αυτών. Πώς να αισθάνθηκαν ακούγοντας την είδηση στις τηλεοράσεις τους; Γράφουμε ένα μικρό κείμενο…
Ακούμε την αφήγηση μιας φωτορεπόρτερ και σχολιάζουμε σκέψεις και συναισθήματα: https://www.youtube.com/watch?v=D_XxE2NxHQI
Τι να έγραψε στο ημερολόγιό της μια γυναίκα από τα Βαρώσια, που παρακολουθώντας ένα δελτίο ειδήσεων στη διάρκεια της ημέρας, είδε το σπίτι που μεγάλωσε….
Πώς ήταν άραγε τα Βαρώσια πριν την εισβολή και κατοχή; Οι μαθητές βλέπουν σημερινές φωτογραφίες και τις διορθώνουν, φαντάζονται πώς ήταν τα κτίρια, προσθέτουν χρώματα ή ανθρώπους τριγύρω… (για τους εκπαιδευτικούς: Κατά την ακμή τους, τα Βαρώσια δεν ήταν απλώς αγαπημένος τουριστικός προορισμός στην Κύπρο, αλλά μεταξύ 1970 και 1974, ήταν ένας από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς στον κόσμο. Αποτέλεσε μάλιστα αγαπημένο προορισμό διασημοτήτων όπως η Ελίζαμπεθ Τέιλορ, ο Ρίτσαρντ Μπάρτον, η Ράκελ Γουέλς και η Μπριζίτ Μπαρντό.)
Εστιάζουμε σε μια συγκλονιστική φωτογραφία:
Πρόκειται για το Λύκειο Ελληνίδων Αμμοχώστου που σήμερα «ζει» μαζί με χιλιάδες ρούχα και πουλιά… Οι Βαρωσιώτες είχαν μαζέψει ρούχα ως βοήθεια για τους πρόσφυγες της Κερύνειας μετά την πρώτη φάση της Εισβολής, πριν γίνουν και οι ίδιοι πρόσφυγες. Η φωτογραφία είναι συγκλονιστική είτε πρόκειται για πλιάτσικο των εισβολέων είτε από την βοήθεια που δεν πρόλαβε να φτάσει στους ήδη ξεριζωμένους Κερυνειώτες : ρούχα δικά
τους, μαζεμένα εκεί εδώ και 46 χρόνια με το καθένα να έχει μια δική του ιστορία να πει. Επιλέγουμε ένα ρούχο και διηγούμαστε την ιστορία του…
Δείχνουμε στους μαθητές μας μια φωτογραφία των Βαρωσίων πριν την εισβολή (στο παράρτημα, μπορείτε να δείτε και άλλες φωτο)
Βλέπουμε τη συγκλονιστική στιγμή που η ερμηνεύτρια Αλέξια Βασιλείου επισκέπτεται το πατρικό της σπίτι στην κατεχόμενη Αμμόχωστο…
https://www.youtube.com/watch?v=umFmAnasTCo
Τι προβλέπει το ψήφισμα 550 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για τα Βαρώσια; Οι μαθητές το μελετούν και συζητούν τα σχετικά πεδία:
https://el.wikisource.org/wiki/%CE%A8%CE%AE%CF%86%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%B1_ 550/1984_%CE%A3%CF%85%CE%BC%CE%B2%CE%BF%CF%85%CE%BB%CE%AF%CE%BF%CF %85_%CE%91%CF%83%CF%86%CE%B1%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%B1%CF%82_%CF%84 %CE%BF%CF%85_%CE%9F%CE%97%CE%95
Τι σημαίνει η λέξη «βαρώσι»; Οι μαθητές κάνουν έρευνα για να βρουν την απάντηση (για τους εκπαιδευτικούς: Το όνομα Βαρώσι προέρχεται από την τουρκική λέξη "varos" που σημαίνει "προάστειο". Η λέξη "varos" εισήχθη στην τουρκική γλώσσα κατά την περίοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και η ρίζα της βρίσκεται στις χώρες της βαλκανικής χερσονήσου. Στα σερβο-κροατικά σημαίνει "το κέντρο της πόλης" αλλά και "προάστιο", ενώ στα ουγγρικά σημαίνει "Δήμος").
Πώς δημιουργήθηκαν τα Βαρώσια στην Αμμόχωστο; Οι μαθητές γίνονται ερευνητές και αφού συγκεντρώσουν πληροφορίες γράφουν ένα μικρό κείμενο για την ιστορία τους (Βλέπε παράρτημα για τη συνοπτική ιστορία των Βαρωσίων)
Σε ένα σουλτανικό φιρμάνι του 1573, δίνεται μια διαταγή. Ποια είναι αυτή; Για ποιον λόγο έκαναν αυτή την επιλογή οι Τούρκοι κατακτητές;
«...Ὃσον ἀφορᾶ δέ εἰς τούς ἀπίστους οἳτινες κατοικοῦν ἐντός τῆς Ἀμμοχώστου, νά τούς διώξῃς ἐκεῖθεν καί ἀφοῦ κάμης προάστιον εἰς μέρος τό ὁποῖον νά μή εἶναι 'μετερίς΄ (περικεχαρακωμένον και δεσπόζον), νά έγκαταστήσῃς τούς ἀπίστους εἰς ἐκεῖνο τό προάστιον...»
Γιατί παρόλα αυτά ο Τούρκος διοικητής της επαρχίας της Αμμοχώστου συνήθιζε να διαμένει στα Βαρώσια;
Συζητούμε για τους Ελληνοκύπριους πρόσφυγες που ζούσαν στα Βαρώσια και στην Αμμόχωστο. Διαβάζουμε τρεις βιωματικές ιστορίες. Προέρχονται από την έκδοση «Ο εκτοπισμός στην Κύπρο». Συγγραφέας της έκδοσης είναι η Όλγα Δημητρίου, Ανώτερη Ερευνητική Σύμβουλος του Κυπριακού Κέντρου του Διεθνούς Ερευνητικού Ινστιτούτου του Όσλο για την Ειρήνη (PRIO).
Ζητούμε από τους μαθητές να διαβάσουν τρεις βιωματικές ιστορίες:
Αλεξία, Βαρώσι-Λεμεσός, σελ. 23
Ζανέτ, Βαρώσι-Λάρνακα, σελ. 33
Νάντια, Βαρώσι-Λευκωσία, σελ. 36
https://www.prio.org/Global/upload/Cyprus/Publications/Displacement_Report_1_GRK.pdf
Στη συνέχεια, μπορούν να επιλέξουν μία από τις ιστορίες αυτές και…
-να σχολιάσουν τα γεγονότα και τα συναισθήματα της πρωταγωνίστριας -να ζωγραφίσουν μια σκηνή από αυτές που περιγράφονται
-να χαρακτηρίσουν την πρωταγωνίστρια
-να ετοιμάσουν μια υποθετική συνέντευξη από αυτήν
Εστιάζουμε στην προσφυγιά. Οι κάτοικοι των Βαρωσίων και της Αμμοχώστου έγιναν πρόσφυγες στην ίδια τους τη χώρα. Ποια προβλήματα νομίζετε ότι αντιμετώπισαν; Οι μαθητές συγκεντρώνουν με καταιγισμό ιδεών τις ιδέες τους. Βλέπουν φωτογραφίες και δίνουν σε κάθε μία έναν τίτλο. Γράφουμε τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι πρωταγωνιστές των φωτογραφιών:
Οι μαθητές διαλέγουν μια από τις εικόνες και την αποτυπώνουν θεατρικά με ένα ομαδικό γλυπτό. Ζωντανεύουν την εικόνα προσθέτοντας έναν διάλογο. Τι θα μπορούσαν να λένε οι πρωταγωνιστές της φωτογραφίας;
Ακόμη, οι μαθητές μπορούν να επισκεφτούν το κανάλι της Διεύθυνσης Π.Ε. Σερρών στο youtube:
https://www.youtube.com/playlist?list=PL7aKWynyKGTv9jGEeqm83GEbwjlJqqof9
και να δουν κάποιες από τις βραβευμένες μαθητικές ταινίες για την Κύπρο. Μία από αυτές («Οι σκιές της Αμμοχώστου», 3ο Δημ. Σχολείο Νέας Φιλαδέλφειας) είναι ιδιαίτερη επίκαιρη.
https://www.youtube.com/watch?v=DSioNH_ljyY
…όπως και η ταινία «Αμμοχώστου μνήμες» από τη Β΄Τεχνική Σχολή Λεμεσού:
https://www.youtube.com/watch?v=3zPnvUA
Yg0&list=PL7aKWynyKGTv9jGEeqm83GEbwjlJqqof9&index=37
Γράφουμε ένα άρθρο διαμαρτυρίας και το δημοσιεύουμε στη σχολική μας εφημερίδα. Το δημοσιοποιούμε στα τοπικά ΜΜΕ. Διατρανώνουμε τη θέλησή μας να σταθούμε αλληλέγγυοι στους αδελφούς μας στην Κύπρο, διαμαρτυρόμαστε για την Τουρκική εισβολή, ζητούμε δικαιοσύνη…
Διαβάζουμε το ποίημα «Βαρώσιν», του Παύλου Λιασίδη:
Κρίμας τα τόσα κάλλη σου τζι εμαυρογερημιάσαν
νεκατσιασμένοι* Μάρτηες πιον πάνω σου ελουρκάσαν*.
Πού έν’ τα πορτοκκάλλια σου, γοιον λίρες που κρεμμούνταν
τζι εκοτσινολοούσασιν οι κόφινοι πο’ ’ρκούνταν;
Σήμμερον εν θωρείς ψυσήν, καλάθιν να γεμώσει
μήτε Τουρκούν με Γρισκιανήν. Πότ’ εννά ξημερώσει;
* νεκατσιασμένος: φοβισμένος, τρομαγμένος
* λουρκάζω: βάζω σε γραμμή, συσσωρεύομαι
Περιλαμβάνουν πολλές λέξεις της Κυπριακής διαλέκτου, μπορούμε όμως να αποδώσουμε το νόημά του. Κλείνουμε τα μάτια μας και μεταφερόμαστε νοερά στα Βαρώσια… Αποτυπώνουμε σε μια ζωγραφιά τις σκέψεις μας και τα συναισθήματά μας.
Τέλος, ακούμε το τραγούδι «Βαρώσι μου, Αμμόχωστος» και το τραγουδάμε: https://www.youtube.com/watch?v=7Gt2xjHe8CE
Ποια φράση επαναλαμβάνει με παράπονο ο στιχουργός; (Αντρέας Αντρέου) Επέκταση:
Α. Στην ελληνική ταινία «Ο κυρ Γιώργης και οι τρέλες του», οι πρωταγωνιστές
κυκλοφορούν χωρίς εμπόδια και απαγορεύσεις σε όλη την Κύπρο και απολαμβάνουν τις ομορφιές του νησιού. Στο χρονικό σημείο 39΄ 35΄΄ οι δύο πρωταγωνιστές απολαμβάνουν ένα μπάνιο στα Βαρώσια…
https://www.youtube.com/watch?v=xgiK_xf0Yr8
Οι μαθητές βλέπουν την ταινία και απαντούν σε κάποια ερωτήματα:
∙ Ποια είναι με λίγα λόγια η υπόθεσή της;
∙ Ο τίτλος της ταινίας προετοιμάζει τον θεατή για τη συγκεκριμένη υπόθεση;
∙ Ο αρχικός τίτλος της ταινίας ήταν «Διακοπές στην Κύπρο». Γιατί άραγε άλλαξε; Ποιος είναι ο «κυρ Γιώργης» που κυριαρχεί στον τίτλο; Γνωρίζετε άλλους τίτλους με το όνομα αυτό; («Ο Κυρ Γιώργης εκπαιδεύεται;) Τι σχέση έχει η αλλαγή του τίτλου με το τηλεοπτικό σήριαλ «Λούνα παρκ» που παιζόταν το ίδιο χρονικό διάστημα από τη δημόσια τηλεόραση της Ελλάδας;
∙ Ποιοι είναι οι ήρωες/πρωταγωνιστές (ονόματα, ηλικίες, ιδιότητες, συμπεριφορές, χαρακτήρες) της ταινίας; Τόπος (πού γίνονται όσα παρουσιάζει η ταινία) ∙ Πότε γίνονται; (χρόνος)
∙ Ποιο μήνυμα ήθελαν να στείλουν οι δημιουργοί της ταινίας;
∙ Τι σκοπό είχαν όταν την γύρισαν; (θα μπορούσε να είναι μια τουριστική ταινία που διαφημίζει τις ομορφιές της Κύπρου)
∙ Σου θυμίζει η υπόθεση της ταινίας κάποια άλλη γνωστή ταινία; («Η αρχόντισσα και ο αλήτης», στην Κρήτη οι Βροντάκηδες και οι Φουρτουνάκηδες βασανίζονται από μια παρόμοια βεντέτα και οι ερωτευμένοι νέοι –Αλίκη Βουγιουκλάκη & Δημήτρης Παπαμιχαήλ- προσπαθούν να αλλάξουν μυαλά στους πεισματάρηδες πατεράδες τους)
Στη συνέχεια προσεγγίζονται οι τρόποι με τους οποίους η Κύπρος απεικονίζεται στις σκηνές και τα πλάνα της ταινίας. Ερωτήματα που μπορούν να βοηθήσουν αυτή την προσέγγιση: ∙ Με ποιους τρόπους προβάλλεται η Κύπρος στην ταινία;
∙ Τι πληροφορίες μας δίνονται για την οικονομική και τουριστική ανάπτυξη του νησιού;
∙ Πώς φέρονται οι πρωταγωνιστές της ταινίας; (χαρακτήρισέ τους)
∙ Τι γνωρίζεις για τη συγκεκριμένη περίοδο της κυπριακής ιστορίας; ∙ Ποιες περιοχές της Κύπρου αναφέρονται στην ταινία; Μπορείς να τις βρεις στον χάρτη; Πού βρίσκονται αυτές οι περιοχές σήμερα;
∙ Πώς είναι σήμερα οι συγκεκριμένες περιοχές;
∙ Οι πρωταγωνιστές γυρίζουν την Κύπρο με ένα αυτοκίνητο; Υπάρχουν στοιχεία για εσωτερικούς ελέγχους, σύνορα ή εμπόδια κατά την περιήγηση αυτή; Θα μπορούσαν αυτό να το κάνουν σήμερα; Γιατί;
∙ Υπάρχουν στοιχεία που αναδεικνύουν την ιδιαίτερη σχέση της Κύπρου με την Αγγλία; (τρόπος οδήγησης, η πρωταγωνίστρια σπούδασε στο Λονδίνο, αγγλικές λέξεις κλπ). Γιατί υπάρχει αυτή η ιδιαίτερη σχέση; (Αγγλοκρατία στο νησί)
∙ Ποια ιστορικά μνημεία εμφανίζονται στην ταινία; (αρχαιολογικός χώρος Αμμοχώστου, αρχαία θέατρο Σαλαμίνας, Φρούριο Κολοσσίου κλπ). Συγκεντρώστε σε ομάδες πληροφορίες γι’ αυτά.
∙ Ποιες περιοχές της Κύπρου πρωταγωνιστούν στην ταινία; Βρείτε τες στον χάρτη με τη βοήθεια του Google Earth. Ποιες από τις περιοχές αυτές βρίσκονται σήμερα στην Κατεχόμενη Κύπρο;
Κάθε ταινία μας δίνει πολύτιμες πληροφορίες για μια σειρά από θέματα. Στην τάξη μπορούμε να επεξεργαστούμε τις πληροφορίες αυτές ομαδοποιημένα: η καθημερινότητα των ανθρώπων (Διατροφή, ενδυμασία, οικία, τρόπος ζωής, τρόπος διασκέδασης κλπ. Ομοιότητες και διαφορές με το σήμερα), επαγγέλματα (πολλά από τα οποία έχουν
εξαφανιστεί σήμερα. Ένας ψαράς της Πάφου σε μια σκηνή της ταινίας παραπονιέται γιατί δε βρίσκει πια νέους που να θέλουν να ασχοληθούν με την αλιεία. Βρίσκουμε πληροφορίες για τα επαγγέλματα αυτά), πολίτευμα (Σε μια σκηνή της ταινίας, όπου οι πατεράδες των δύο νέων μαλώνουν σε ένα αστυνομικό τμήμα, απεικονίζεται πίσω από τον διοικητή η φωτογραφία του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Συζητούμε για το πολίτευμα τότε και σήμερα. Συγκρίνουμε τα πολιτεύματα Ελλάδας και Κύπρου), ήθη, έθιμα και παραδόσεις (προίκα, συνοικέσιο, ρόλος γυναίκας, βεντέτα κλπ), στερεοτυπικές εικόνες (Μια ακόμη συχνή στεροτυπική εικόνα είναι του πλούσιου άντρα που μεγαλώνει μόνος του την κόρη του, πρότυπο που πρωταγωνιστεί και σε αυτή την ταινία όπως και σε πολλές άλλες: «Το κοροϊδάκι της δεσποινίδος» (μπαμπάς Παπαγιαννόπουλος, κόρη Καρέζη), «Η κόρη μου η σοσιαλίστρια» (μπαμπάς Κωνσταντάρας, κόρη Βουγιουκλάκη), «Η Λίζα και οι άλλοι» (μπαμπάς Κωνσταντάρας, κόρη Βουγιουκλάκη), «Δεσποινίς διευθυντής» (μπαμπάς Παπαγιαννόπουλος, κόρη Καρέζη), «Τζένη-Τζένη» (μπαμπάς Παπαγιαννόπουλος, κόρη Καρέζη) κλπ.). Βρίσκουμε στοιχεία της κυπριακής διαλέκτου στην ταινία. Απομονώνουμε λέξεις και φράσεις και τις ερμηνεύουμε.
Β. Υπάρχουν άλλα… Βαρώσια;
Εκτός από τα Βαρώσια της Αμμοχώστου, υπάρχει και η ιστορική συνοικία Βαρόσι (με όμικρον) στην Έδεσσα.
Η ομώνυμη συνοικία που βρίσκεται στην Έδεσσα, σύμφωνα με ιστορικά στοιχεία, είναι η πρώτη χριστιανική συνοικία που δημιουργήθηκε στην περιοχή, ως εξέλιξη του βυζαντινού οικισμού που αναπτύχθηκε στο χώρο της ακρόπολης και της αρχαίας πόλης. Το 1944 οι Γερμανοί (Ναζί) έκαψαν το μεγαλύτερο μέρος της συνοικίας επειδή λόγω της θέσης της χρησίμευε ως κέντρο των αντιστασιακών που εύκολα θα μπορούσαν να διαφύγουν στον κάμπο.
Φωτο: Το Βαρόσι της Έδεσσας, όπως είναι σήμερα
Παράρτημα
Η ιστορία των Βαρωσίων
Η πόλη αυτή δημιουργήθηκε σταδιακά, κατά την εποχή της Τουρκοκρατίας, όταν, μετά την κατάληψη της Αμμοχώστου από τους Τούρκους το 1571, οι Έλληνες κάτοικοι της Αμμοχώστου εξεδιώχθησαν από την εντός των τειχών πόλη για λόγους ασφαλείας των Τούρκων κατακτητών, και εγκαταστάθηκαν νοτιότερα, έξω από τα τείχη. Ο οικισμός που δημιουργήθηκε εκεί ονομάστηκε Βαρώσι ή Βαρώσια, από την τουρκική λέξη varos που σημαίνει προάστιο. Σχετικά με τη μεταφορά των Ελλήνων κατοίκων της Αμμοχώστου στην εκτός των τειχών περιοχή που ονομάστηκε Βαρώσια, σώζεται σχετικό σουλτανικό φιρμάνι - διαταγή προς τον Τούρκο κυβερνήτη της Κύπρου, με χρονολογία 981 (= 1573 μ.Χ.). Το έγγραφο αυτό, σε μετάφραση του Ι.Κ. Περιστιάνη, αναφέρει μεταξύ άλλων:
«...Ὃσον ἀφορᾶ δέ εἰς τούς ἀπίστους οἳτινες κατοικοῦν ἐντός τῆς Ἀμμοχώστου, νά τούς διώξῃς ἐκεῖθεν καί ἀφοῦ κάμης προάστιον εἰς μέρος τό ὁποῖον νά μή εἶναι 'μετερίς΄ (περικεχαρακωμένον και δεσπόζον), νά έγκαταστήσῃς τούς ἀπίστους εἰς ἐκεῖνο τό προάστιον...»
Κατά την ίδια περίπου εποχή και για τους ίδιους λόγους, δημιουργήθηκαν προάστια που ονομάστηκαν Βαρώσια και έξω από τη Λευκωσία και έξω από την Κερύνεια, που προστατεύονταν επίσης από τείχη. Τελικά όμως διατηρήθηκε, εξαιτίας της ανάπτυξης που γνώρισε αργότερα, μόνο το όνομα Βαρώσια της Αμμοχώστου.
Ο αρχιμανδρίτης Κυπριανός (Ἱστορία Χρονολογική... σ. 152), χρησιμοποιεί τον τύπο Βαρούσια και αναφέρει τα Βαρούσια τῆς Λευκοσίας όπου μια ευγενής, η Μαργαρίτα ντι Βλέσια, έκτισε μια λαμπρή εκκλησία στο όνομα του Τιμίου Σταυρού.
Η περιοχή στην οποία αναπτύχθηκαν τα Βαρώσια ήταν γνωστή πριν από την περίοδο της Τουρκοκρατίας ως «Κήποι της Αμμοχώστου». Και τούτο επειδή στην έκταση εκείνη υπήρχαν εκτεταμένες καλλιέργειες οπωροφόρων δέντρων κατά τις περιόδους της Φραγκοκρατίας και της Βενετοκρατίας, ίσως και ενωρίτερα. Οι Βενετοί διέταξαν το 1570 την πλήρη καταστροφή των κήπων εκείνων και το κόψιμο όλων των δέντρων για δημιουργία έρημης έκτασης ενόψει της τουρκικής επίθεσης κατά της Αμμοχώστου.
Ένας των υπερασπιστών της πόλης κατά την 11μηνη πολιορκία της από τους Τούρκους το 1570-71, ο λοχαγός Άντζελο Γκάττο, στην αφήγησή του για την επική αντίσταση της Αμμοχώστου, αναφέρει σχετικά με τις προετοιμασίες του πολέμου και τα εξής:
Η αυτού εξοχότης [ο Αστόρρε Βαγλιόνε] οχύρωσε την πόλη [της Κερύνειας] και αμέσως ύστερα πήγε στην Αμμόχωστο για να συμπληρώσει τον αναγκαίο εφοδιασμό των οχυρών της [...] να διευρύνει και να βαθύνει την τάφρο, να ισοπεδώσει την έκταση έξω από την πόλη, κατεδαφίζοντας εκκλησίες, κατοικίες και καταλύματα και γενικά κάνοντας κάθε τι το αναγκαίο [...] Ταυτόχρονα οι αυτών εξοχότητες [ο Βαγλιόνε και ο Μαρκαντώνιος Βραγαδίνος] διέταξαν τον πληθυσμό [της πόλης] να βγει και να καταστρέψει τους αγρούς και τους ωραιότατους κήπους, οι οποίοι έμοιαζαν αλήθεια με επίγειο παράδεισο... (Α. Παυλίδης, Η Κύπρος ανά τους αιώνες..., τόμος 1, 1993, σσ. 397-8, 400).
Οι περίφημοι εκείνοι κήποι, όπως φαίνεται από το πιο πάνω απόσπασμα, περιελάμβαναν εκκλησίες, κατοικίες και καταλύματα που κατεδαφίστηκαν, ήσαν δε προφανώς εγκαταστάσεις πολλών ανθρώπων που εργάζονταν στα περιβόλια εκείνα και στις καλλιέργειες. Πάντως αργότερα οι εκτενείς κήποι δημιουργήθηκαν και πάλι, ενώ η περιοχή ήταν πλέον γνωστή ως Βαρώσια ή Βαρώσιν. Ο αββάς Τζιοβάννι Μαρίτι, γράφοντας για την περιοχή δύο περίπου αιώνες αργότερα, περί το 1760, αναφέρει και τα εξής: ...Έξω από την Αμμόχωστο και κατά μήκος της ακτής προς τα νότια, υπάρχουν περιβόλια γεμάτα από λεμονόδεντρα, πορτοκαλιές και άλλα οπωροφόρα δέντρα. Μεταξύ αυτών είναι και το καϊσί, ένα είδος χρυσόμηλου [...] Το υπόλοιπο της περιοχής είναι τόσο πλούσιο σε βαμβάκι και συκαμινιές σχεδόν όσο και η Κυθρέα. Κοντά στα περιβόλια είναι το χωριό Βαρώσια που έχει μερικές ελληνικές εκκλησίες... (Α. Παυλίδης, ό.π.π., τόμος 2, 1994, σ. 861).
Ο Μαρίτι δίνει και την πληροφορία ότι τότε ο Τούρκος διοικητής της επαρχίας Αμμοχώστου, με το βαθμό του αλαγήμπεη (λοχαγού του ιππικού), συνήθιζε να διέμενε στα Βαρώσια, κοντά στην Αμμόχωστο. Προφανώς προτιμούσε τη διαμονή στην ωραιότατη και καταπράσινη περιοχή με τους εκτενείς κήπους παρά τη διαμονή στην εντός των τειχών πόλη.
Φωτογραφίες των Βαρωσίων και της Αμμοχώστου πριν την Εισβολή
https://www.olympia.gr/ellada/ealo-xana-i-elliniki
ammochostos-apo-tous-varvarous
http://www.polignosi.com/cgibin/hweb?-A=40014&- V=limmata
eisvoleis/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_ca mpaign=ealo-xana-i-elliniki-ammochostos-apo-tous varvarous-eisvoleis
https://cyprus-mail.com/2016/12/29/special-report
varosha-forbidden-city/ (και για τις υπόλοιπες φωτο)
https://inthebul.files.wordpress.com/2013/10/varosha1d.jpg
Μαρτυρίες για την Αμμόχωστο και τα Βαρώσια
https://www.youtube.com/watch?v=vlSfEdh8u-w (Αμμόχωστος 1974: Η συγκλονιστική μαρτυρία του Ανδρέα Τσαγγαρά για το ξενοδοχείο που έγινε νοσοκομείο)
https://www.youtube.com/watch?v=haZ69B-N8io (Περίκλειστη Αμμόχωστος: Το Βαρώσι με τα μάτια τριών Αμμοχωστιανών)
https://www.youtube.com/watch?v=j4or5thxQ_Q (Συγκινεί το βίντεο για την κατεχόμενη Αμμόχωστο)
https://www.youtube.com/watch?v=emslQ_Ozbso (Η συγκλονιστική ιστορία της Μιμής Νικολαΐδου - Η εισβολή του Αττίλα στην Αμμόχωστο)
